|
Ε. ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Ο Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Νέας Ιουστιανιανής και πάσης Κύπρου κ. Κυπριανός. 30-10-1810. (+ 09-07-1821). Ο Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Νέας Ιουστιανιανής και πάσης Κύπρου κ. Ιωακείμ. 17-12-1821. Έδρα Λευκωσία. α) Επαρχιούχοι Αρχιερείς. Μητροπολίτες
β) Βοηθός Επίακοπος.
Τα κατωτέρω αποσπάσματα παρατίθενται αυτούσια χωρίς σχόλια (επιλογή κειμένων Δημήτριος Κυμηνάς). Κείμενο Α΄ Μαρτυρία Παναγή Αγγελάτου, πρόξενου της Ιονίου Πολιτείας στην Κύπρο. Λευκωσία, 1821:
«1821 Iουλίου 9 Σάββατο μετά το μεσημέριον εκκρέμασαν τον Κύριον Κυπριανόν αρχιεπίσκοπον Κύπρου εις Λευκωσίαν fuori della porta del Seraglio [έξω από την πόρτα του Ανακτόρου] του ηγεμόνος Δελι Kιουτζούκ Μεχμέτ, τους δε άλλους τρεις Μητροπολίτας την αυτήν ώραν εκαρατόμησαν».
Κείμενο Β΄ Μαρτυρία Σολομώντος Νικολαΐδη, Αίγινα, 1833. (Βιαίως εξισλαμισθείς το 1821 ως «Σουλεϊμάν Νουρής», διέφυγε από την Κύπρο στην Αίγυπτο και από εκεί στην ελεύθερη Ελλάδα, όπου επανήλθε στον Χριστιανισμό):
«Την 9 Ιουλίου θάνατος δια σουλτανικού διατάγματος επί κρεμάθρας του αοιδίμου Αρχιεπισκόπου της Κύπρου Κυπριανού, σφαγή των λοιπών Αρχιερέων της νήσου και των προκρίτων και ευκαταστάτων, όσοι δεν ηδυνήθησαν να καταφύγουν εις τα άσυλα των εκεί φιλανθρώπων ευρωπαίων προξένων και εμπόρων».
Κείμενο Γ΄ Γεωργίου Κηπιάδη, «Απομνημονεύματα των κατά το 1821 εν τη Νήσω Κύπρω τραγικών σκηνών», Αλεξάνδρεια, 1888:
«Άμα τη αφίξη του (…) Αυτοκρατορικού ορισμού, ο Ηγεμών [Κιουτζούκ Μεχμέτ] μετεκαλέσατο παρ΄ εαυτώ τους τέσσαρας Αρχιερείς (…). Την δε 9η Ιουλίου του αυτού έτους [1821], ημέραν Σάββατον, διέταξε ο Ηγεμών και έκλεισαν τας πύλας της πόλεως Λευκωσίας και εν τη πλατεία του πάλαι ποτέ διασήμου Ανακτόρου των Λουζινιανών Βασιλέων, παρέστη το φρικωδέστερον των θεαμάτων (…). Πρώτος ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Κυπριανός, ον προηγουμένως ο Ηγεμών μεθ΄ όρκου διεβεβαίωσεν ότι δεν ήθελεν αποκεφαλίση (…) απάγεται και απαγχονίζεται, εξαρτηθείς επί της έναντι της πύλης του Σεραγίου μέχρι πρό τινος υφισταμένης συκαμινέας. Συνάμα δε εν τη αυτή περίπου θέσει αποτέμνουσι την κεφαλήν του εκ Λεμησσού Γεωργίου Μασούρα, όστις έφερε το υψηλόν αξίωμα του Καππί-Κεχαγιά εν Κωνσταντινουπόλει (επιτετραμμένου τα της νήσου), είτα εκαρατόμησαν τους τρεις Μητροπολίτας Χρύσανθον Πάφου, Μελέτιον Κιτίου και Λαυρέντιον Κυρηνείας, τον δε Αρχιδιάκονον του Αρχιεπισκόπου Μελέτιον απηγχόνισαν, εξαρτήσαντες αυτόν εις τον έναντι της συκαμίνου πλάτανον (…). Την επομένην ημέραν 10 Ιουλίου απήγαγον εις την αγχόνην τον Ηγούμενον της ευαγούς και Βασιλικής Μονής της Κύκκου Ιωσήφ, άνδρα λόγιον, εύσωμον και καλλίφωνον μουσικόν (…), τούτον απαγχονίσαντες εξήρτησαν επί της έναντι του Τζαμίου του Σεραγίου κειμένης συκαμινέας. Αυθημερόν εκαρατόμησαν εν τη αυτή πλατεία τον Δοσίθεον Οικονόμον του εν Ομόδω ιερού Μοναστηρίου του Σταυρού, επίσης τον εν Κύπρω Αρχιμανδρίτην και Ηγούμενον του Ιεροσολυμιτικού Μοναστηρίου Χρυσόστομον, τους δύο ωσαύτως εν Κύπρω αντιπροσώπους Κληρικούς του Σινά Όρους, Οικονόμον Νεόφυτον Ζωγράφον Κρήτα και Κοσμάν Μοναχόν Ζακύνθιον. Παρά δε την κατά την αγοράν «Πασματζίδικα» μικράν γέφυραν εκαρατόμησαν επίσης τον Ιερομόναχον της εν Λευκωσία Ιεράς Εκκλησίας Φανερωμένης Λαυρέντιον (…)∙ έτι απηγχόνισαν τον Ιεροδιάκονον Μόρφου Χριστοφόρον και τον ανεψιόν του απαγχονισθέντος Αρχιεπισκόπου Χατζή Σάββαν (…). Την 12ην Ιουλίου απηγχόνισαν έξωθεν του φρουρίου Λευκωσίας έτερόν τινα ανεψιόν του Αρχιεπισκόπου και εν τη πλατεία του Σεραγίου τον εκ του προαστείου Λευκωσίας Αγίου Δομετίου Παπά Μάρκον (…)» |
Αναθεώρηση: Κυριακή, 02 Νοεμβρίου 2025.